शिवकालीन नाण्यांचे प्रकार

शिवकालीन नाण्यांचे प्रकार-

शिवकालीन, शिवकाळातील व आधीच्या नाण्यांचे प्रकार

1)अटका, अडका-सुपारी

2)अधेला-अर्धा पैसा

3)अधेली-अर्धा रुपया

4)अर्दी-एक पै

5)आगुदान-देवगिरीच्या यादवांचे सुवर्णाचे नाणे

6)आसु-देवगिरीच्या यादवांचे एक चांदिचे नाणे

7)उदानका-पैसा

8)अश्रफी, आशरफी-एक सुवर्ण नाणे

9)कपर्दक, कपर्दिका-कवडी

10)कलदार-इंग्रजी शिक्क्याचा सुरत येथील रुपया

11)कर्षापण-जुन्या काळातील एक नाणे

12)गबर-एक सोन्याचे नाणे

13)गिनी-इंग्लंडमधील एक सोन्याचे नाणे

14)गिन्नी-हिंदुस्थानातील एक आण किंमतीचे नाणे

15)घुला-पिवळसर रंगाची मोठी कवडी

16)चकार, चकारा, चकारी-चवला, दोन आण्याचे नाणे

17)चक्रम-दक्षिणेतील एक सुवर्ण नाणे

18)चवल, चवली-दोन आण्याचे नाणे

19)चाम-एक सुवर्ण नाणे

20)चाल-एक नाणे

21)चौवी-चवली

22)दुणेली-दोन आणे किमतीचे नाणे

33)छदाम-पैशाचा एक चतुर्थांश, दोन दमड्या, सहा दाम

24)टाक-चांदीचा रुपया

24)टाली-आठ आणे, अधेली

26)टोली-पैशाचा आठवा हिस्सा

27)तांग-सोळ पयांचे एक चलन

28)ताट-पुतळी, आजमासे पाच रुपये किमतीचे एक सुवर्ण नाणे

29)तांबली-तांब्याचे एक क्षुद्र नाणे

30)तिवल-दीड आणा

31)दुवल-एक आणा

32)दुवली-आणेली

33)तिरकी-एक पै, रुका

34)तुरु-एक प्रकारचे नाणे

35)दमडी-पैस्याचा चौथ्या हिस्स्याचे किंवा दहा बारा कवड्यांच्या किंमतीचे नाणे. 

36)दाभोळी लारी-दाभोळ बंदर टांकसाळीत पाडलेले आदीलशाही नाणे, याचा आकार स्रियांच्या हेअुपिन सदृश होता. 

37)दाम-तांब्याचे नाणे

38)दिडकी-एक पैसा, दिड दुगाणी नाणे

39)दिनार-एक नाणे

40)दिरम, दिरिम-दोन आणे किंमतीचे चांदीचे नाणे

41)दुकंडा-दोन कवड्यांचे चलन

42)दुगाणी-अर्धा पैसा

43)दुदांडी-दोन समांतर रेष असलेली पेशवाही शिवराई

44)दुकार-एक आणा

45)दुडु, दुडू-पैसा हे तांब्याचे नाणे, पैस्याच्या एक चतुर्थांश किमतीचे नाणे

46)दुवल-रुपयाचा सोळावा भाग

47)दुवली-आणेली

48)दोकडा-गुजरातमधील नाणे परिमाण

49)धरण-समुच्चयाने नऊ आणे, पाव होन

50)नासरी-अर्धी दमडी

51)निमती-अधेली आणे

52)निष्क-एक सोन्याचे नाणे, चार रुपये किंमतीचे एक परिणाम 

53)पचकी-दमडीच्या किंमतीचे एक नाणे 

54)पताक-एक रुपयाचे नाणे 

55)पाई-पै

56)पार्दाव-पोर्तुगिज नाणे

57)पागोडा-मद्रासकडील सोन्याचे नाणे

58)पाची-पाच रुपये किमतीचे सोन्याचे नाणे

59)पावणा-पाव आणा, पैसा

60)पावली-रुपयाचा एक चतुर्थांश, चार आणे किमतीचे नाणे 

61)पै- आण्याचा बारावा ़भाग

62)पैसा-आण्याचा चौ़था भाग, तांब्याचे एक नाणे

63)पोवन-सावरीन नावाचे सोन्याचे नाणे

64)फद्या-फार्दिंग नावाच्या इंग्रजी तांब्याच्या नाण्याचा अपभ्रंशाने उच्चार. 

65)फनम-दक्षिणेकडील चांदी किंव्वा सोने याचे एक लहान नाणे

66)फसकी-फसा असलेली पुतळी

67)फाटा,फांटा-रुपयाचा सोळावा भाग, आणा

68)बेल-आर्धा आणा

69)बोडी-वीस कवड्यांचे एक नाणे

70)ब्याळ-अर्धा आणा

71)मुयेद-अठ्ठावीस रुपये किमतीचे नाणे

72)मोहर-सोन्याचे एक तोळा वजनाचे नाणे

73)म्वार-मोहर

74)रयाल-एक चांदीचे नाणे

75)रुका, रुक्का-आण्याचा बारावा भाग, पै

76)रुपया-सोळा आणे किंमतीचे चांदीचे नाणे

77)रुब-चार पै, फद्या, फार्दिंग

78)रुबल-रुस देशातील दिड रुपया किमतीचे एक नाणे

79)रेवती-अधेली,अर्धा रुपया

80)रेस-आण्याचा २५ वा भाग व रुपयाचा ४०० वा भाग, एक पोर्तुगीज नाणे 

81)लोही-मोहर, सोन्याचे नाणे

82)शाई पैसा-शाही पैसा मुसलमान शहाचे नाणे

83)शिवराई-शिवरायांनी पाडलेली सोन्याची व तांब्याची नाणी

84)शिवाई-शिवरायी होन

85)मोहर-सावकाराने पाडलेली मोहर

86)शेणी-दुंडा,ढबू पैसा

87)सणी-सजगणी, ढबू पैसे

88)सन्या-अर्धा आणा

89)सप्तगणी, सप्तगाणी-ढबू पैसा

90)सकरीन-आठ आणे किमतीचे नाणे

91)ससगणी, ससगाणी-सजगणी, दुंडा पैसा

92)सापिका-दीड रुका किमतीचे तांब्याचे नाणे

93)स्पुलिंग, स्फुल्लिंग-एक आण्याचा 1/156 किंवा शिवराई तिरुका याचा १/६४ व२ भाग

94)होन-सोन्याचे साधारण ३ एक छेद दोन किमताचे नाणे

95)अलमगिरी-औरंगजेबाचे चलन

96)अलिबागी-आंग्रे यांचा रुपया

97)अश्रफी-एक सोन्याचे नाणे,मोहर, झेराफिन या 98)पोर्तुगीज शब्दाचा अपभ्रंश

99)अहमदी-टिपुचा सोन्याचा होन

100)इभ्रामी-इब्राहिम आदिलशहाचा होन

101)एकेरी-दक्षिणेकडील होन

102)कची-ठेली-तुटका पुसट किंवा तडा गेलेला रुपया

103)कंठी रुपया-निळकंठी रुपया

104)कलेकरी-कलदार रुपया

105)कामील- एक होन प्रकार

106)कावेरीपाक-एक होन प्रकार

107)खुर्दा-मोड

108)खुळा पैसा-दक्षिणेकडील तांब्याचे नाणे, ७००=१ रुपया

109)गंजीकोट-गंजीकोट येथील चलन

110)गंभार, गंभर-एक सोन्याचे नाणे

111)चतरसिंगी रुपया-पुणे येथील चतुशृंगी रुपया

112)चांदवडी-चांदवड येथील रुपया

113)अटीचा रुपया-आटविण्यास योग्य खराब झालेला रुपया

114)अदवानी-होन प्रकार

115)इटावप्रत-इटावा ये़थील रुपया 

116)जडमोल-होन प्रकार

117)जमसिरी, जमसेरी, जमखंडी-होन प्रकार

118)जहाजाना पंचमेळ रुपये-रुपयांचा प्रकार

119)जुनथर-जुने चलनांतील नाणे

120)जुल्फकारी, झुल्फकारी-हैद्राबादचा रुपया यावर तरवार चिन्ह आहे

121)जैफ-पुसट गुळगुळीत झालेली किंवा कातरलेली नाणी, ही सरकारी पोत्यांस किंवा सरकारात भरण्यास अयोग्य. 

साभार-

हुजूरबाजार

श्री. आप्पा परब

संकलन-

नवनाथ आहेर